Plataan als natuurlijk logboek voor luchtvervuiling
Plataancheck meetcampagne 2026
Met de plataancheck kan je fijnstofuitstoot in je omgeving meten. We verzamelden tot 4 mei 2026 stukken plataanschors om te analyseren in het laboratorium. Heb je je stalen nog niet ingeleverd? Stuur ze nog op of breng ze binnen bij een inleverpunt tot 15 mei.
Heb je zin om volgend jaar (opnieuw) mee te doen? We plannen een nieuwe meetcampagne in april 2027. Laat onderaan deze pagina je email achter, dan houden we je op de hoogte!
Wat gebeurt er nu?
In de PartiCollect app werden meer dan 420 staalnames geregistreerd in België. Bedankt aan alle burgerwetenschappers die daaraan bijdroegen! Tijdens de zomermaanden worden de stukken plataanschors geanalyseerd in het laboratorium van de Universiteit Antwerpen. In de herfst zullen we de resultaten op deze website publiceren. Wil je graag op de hoogte gebracht worden wanneer de resultaten online komen? Laat je emailadres achter onderaan deze pagina.
Waarom is fijnstof in de lucht schadelijk?
Fijnstof is een verzamelnaam voor alle deeltjes in de lucht kleiner dan tien micrometer die jouw lichaam kunnen binnendringen. Het is een belangrijk onderdeel van het onderzoek naar luchtvervuiling; Fijnstof is de grootste oorzaak van ziekte door milieuvervuiling in Vlaanderen. Jaarlijks sterven duizenden mensen vroegtijdig aan gevolgen van overmatige hoeveelheden fijnstof. Deze deeltjes kunnen via de longen in de bloedbaan terechtkomen waardoor contact heel wat gezondheidsklachten zoals benauwdheid, astma en verhoogde hartslag verergert (Departement Omgeving). Langdurige blootstelling leidt tot een verhoogd de kans op beroerte, hartinfarct en vroeggeboorte bij zwangerschap. Daarnaast is fijnstof een risicofactor voor meerdere chronische aandoeningen zoals bronchitis, longkanker, Alzheimer, Parkinson en diabetes type 2 (Scienscano).
Hoewel de normen van de Europese Unie (EU-AQS) en World Health Organization (WHO-AQG) in België al jarenlang worden overschreden, is er weinig aandacht voor vervuiling door fijnstof in onze omgeving. Door aan dit onderzoek deel te nemen kan jij helpen om de eerste concrete stappen te zetten naar een samenleving met gezonde lucht voor iedereen. Ben je geïnteresseerd ? Lees dan zeker de sectie 'Hoe werkt het?' hieronder.
Hoe meten platanen fijnstof ?
Meten is weten! Platanen geven via hun schors veel informatie over de hoeveelheid fijnstof in hun omgeving. In de winter slaan ze dit fijnstof op in hun bast. Wanneer ze in het voorjaar beginnen te vervellen, komen de schorslagen met het opgeslagen fijnstof aan de buitenkant van de boomstam te liggen. Door loslatende schorsvellen van platanen verspreid in de omgeving te verzamelen en te analyseren kunnen we hoeveelheden fijnstof in onze leefomgeving in kaart brengen. Zo meten we dus hoeveel fijnstof in jouw buurt aanwezig was. Alle stalen worden geanalyseerd door de universiteit van Antwerpen onder leiding van prof. Roeland Samsom.
FAQ
Waarom verzamelen jullie schors van platanen?
De plataan (geslacht: Platanus) vangt fijne stofdeeltjes uit de lucht in zijn schors. Door die te analyseren, krijgen we meer inzicht in de luchtkwaliteit in verschillende buurten.
Mag ik schors van een boom trekken?
Ja, maar enkel loshangende delen mogen worden verwijderd. Trek geen stevig vastzittende fragmenten om de boom niet te beschadigen. Kies voor stukken schors die al een beetje loszitten en die niet vervuild of beschadigd zijn door mos, graffiti of spijkers.
Mag ik schors van de grond oprapen?
Neen. Schors die op de grond ligt, kan vuil bevatten dat de analyse in de war stuurt. Verzamel alleen los zittende stukken schors vanop de boom.
Hoeveel schors moet ik verzamelen?
Een handvol is voldoende. Je hoeft geen grote hoeveelheden mee te brengen.
Waar kan ik de verzamelde schors afgeven ?
Je kan je stalen binnenbrengen bij één van de inleverpunten of opsturen naar het centrale verzameladres van de Universiteit Antwerpen. Alle praktische info vind je op onze website op de pagina 'inleverpunten'
Mag ik schors van verschillende bomen verzamelen?
Heel graag! Volg wel het volledige stappenplan voor elke verschillende boom. Zorg er zeker voor dat je de schors van verschillende bomen niet in hetzelfde zakje of envelop stopt. Maak een nieuwe code aan met de PartiCollect app voor elke boom waarvan je schors verzamelt.
Wat gebeurt er met de ingezamelde schors?
We analyseren het materiaal op fijnstof en publiceren de resultaten nadien, zodat iedereen inzicht krijgt in de luchtkwaliteit van zijn of haar omgeving.
Wanneer kunnen we de resultaten verwachten?
De analyse van alle verzamelde schors zullen dit najaar afgerond zijn. Als je op de hoogte wil blijven, kan je onderaan deze pagina je e-mailadres registreren.
